พัฒนาการเด็ก
อยากมีลูก เตรียมร่างกายอย่างไรทั้งคุณพ่อและคุณแม่
สรุป: เพราะการมีลูกเป็นเรื่องของ “เราสองคน”
สุขภาพ พฤติกรรม โรคประจำตัว และปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมของทั้งสองฝ่าย ล้วนมีผลต่อโอกาสตั้งครรภ์และสุขภาพของลูก เมื่อว่าที่คุณพ่อและคุณแม่เริ่มดูแลตัวเองไปพร้อมกัน ตั้งแต่ก่อนเห็นสองขีด เท่ากับเราได้เริ่มดูแลสุขภาพของลูกน้อย ตั้งแต่วันที่เขายังไม่เกิดขึ้นมา และนั่นอาจเป็นของขวัญชิ้นแรกที่ดีที่สุดที่พ่อกับแม่เตรียมไว้ให้เขา
Checklist ในการเตรียมความพร้อมก่อนตั้งครรภ์
1. Checklist คุณแม่
- ตรวจสุขภาพและโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือโรคไทรอยด์ และควบคุมโรคให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสมก่อนตั้งครรภ์[1,2]
- ทบทวนยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ ทั้งยาที่แพทย์สั่ง ยาซื้อเอง อาหารเสริม และสมุนไพร เพราะยาบางชนิดอาจมีผลต่อการตั้งครรภ์ และเป็นอันตรายต่อทารก[1,2]
- ตรวจสอบวัคซีนและภูมิคุ้มกัน โดยเฉพาะหัดเยอรมันและอีสุกอีใส หากยังไม่มีภูมิ ควรฉีดก่อนตั้งครรภ์ และเว้นอย่างน้อย 1 เดือนก่อนพยายามตั้งครรภ์[1,2]
- เริ่มรับประทานโฟลิกแอซิด 400 ไมโครกรัมต่อวัน อย่างน้อย 1 เดือนก่อนตั้งครรภ์ สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูงอาจต้องใช้ขนาดสูงกว่าตามคำแนะนำของแพทย์[1,2]
- ดูแลน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม เพราะทั้งน้ำหนักตัวที่มากและน้อยเกินไปอาจส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์และการตั้งครรภ์[1,2]
- งดบุหรี่และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ไม่มีปริมาณแอลกอฮอล์ที่ปลอดภัยในการตั้งครรภ์ จึงควรงดตั้งแต่เริ่มวางแผน[1-3]
- คัดกรองโรคติดเชื้อและพาหะทางพันธุกรรม เช่น ตับอักเสบบี โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และพาหะธาลัสซีเมีย ซึ่งแพทย์อาจแนะนำให้ตรวจทั้งคู่[1,2]
เคล็ดลับ: หากมีประจำเดือนผิดปกติ เคยแท้งหลายครั้ง มีโรคประจำตัว หรือมีประวัติโรคพันธุกรรมในครอบครัว ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มพยายามตั้งครรภ์[1,2]
2. Checklist คุณพ่อ
สุขภาพและพฤติกรรมของคุณพ่อมีความสัมพันธ์กับทั้งภาวะเจริญพันธุ์และผลลัพธ์บางประการของการตั้งครรภ์[2]
- ตรวจสุขภาพและโรคประจำตัว โดยเฉพาะโรคที่อาจส่งผลต่อระบบสืบพันธุ์ เช่น เบาหวาน หรือภาวะฮอร์โมนผิดปกติ[1,4]
- งดบุหรี่และหลีกเลี่ยงสารเสพติด การสูบบุหรี่สัมพันธ์กับคุณภาพของอสุจิที่ลดลง และสารบางชนิด เช่น anabolic steroids อาจรบกวนการสร้างอสุจิ[3,4]
- จำกัดการดื่มแอลกอฮอล์ เพราะการดื่มในปริมาณมากอาจสัมพันธ์กับระดับฮอร์โมนและคุณภาพน้ำเชื้อที่ลดลง[4]
- ดูแลน้ำหนักและออกกำลังกาย ภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วนมีความสัมพันธ์กับคุณภาพน้ำเชื้อและภาวะเจริญพันธุ์ที่ลดลง[4]
- หลีกเลี่ยงความร้อนบริเวณอัณฑะเป็นเวลานาน และลดการสัมผัสสารเคมีหรือสารพิษที่อาจกระทบต่อระบบสืบพันธุ์[4]
- ทบทวนยาหรือฮอร์โมนที่ใช้อยู่ โดยเฉพาะ testosterone หรือ anabolic steroids เพราะอาจกดการสร้างอสุจิและส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์[1,4]
- ตรวจคัดกรองโรคติดเชื้อและพาหะพันธุกรรม ตามที่แพทย์แนะนำ[1,2]
สิ่งที่ “ว่าที่คุณพ่อคุณแม่” เริ่มทำได้ตั้งแต่วันนี้
เมื่อสุขภาพของทั้งสองคนพร้อมแล้ว สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ Lifestyle ในชีวิตประจำวัน ไม่จำเป็นต้องรอให้ตั้งครรภ์ก่อนจึงจะเริ่มดูแลตัวเอง ลองเริ่มจากเรื่องง่ายๆ เหล่านี้
- กินให้ดีขึ้น เลือกอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่ เพิ่มผัก ผลไม้ และโปรตีนคุณภาพ[1,2]
- ขยับร่างกายให้สม่ำเสมอ ออกกำลังกายตามความเหมาะสม และหลีกเลี่ยงการนั่งอยู่กับที่เป็นเวลานาน[1]
- นอนให้พอ พยายามจัดเวลานอนให้สม่ำเสมอ เพราะการพักผ่อนเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลสุขภาพโดยรวม[1]
- สร้างบ้านปลอดบุหรี่ ไม่เพียงงดสูบ แต่ควรหลีกเลี่ยงควันบุหรี่มือสองด้วย[3]
- ลดแอลกอฮอล์และหลีกเลี่ยงสารเสพติด ทั้งสองฝ่าย โดยเฉพาะช่วงที่เริ่มวางแผนตั้งครรภ์[1-4]
- คุยกันเรื่องสุขภาพ ทั้งประวัติโรคประจำตัว โรคพันธุกรรมในครอบครัว และเป้าหมายการมีลูก เพื่อเตรียมข้อมูลไปปรึกษาแพทย์[1,2]
เคล็ดลับ: ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างในวันเดียว ลองเริ่มจาก 1–2 เรื่องที่ทำได้จริงก่อน แล้วค่อย ๆ ปรับไปด้วยกัน
ผงกิจพิพัฒน์
ผงกิจพิพัฒน์
เอกสารอ้างอิง
- Committee on Gynecologic Practice, American College of Obstetricians and Gynecologists; American Society for Reproductive Medicine. Prepregnancy counseling. Obstet Gynecol. 2019;133(1):e78-e89. doi:10.1097/AOG.0000000000003013.
- Centers for Disease Control and Prevention. Planning for Pregnancy. Atlanta, GA: Centers for Disease Control and Prevention; 2026. Updated July 14, 2026.
- Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Tobacco or marijuana use and infertility: a committee opinion. Fertil Steril. 2024;121(4):589-603. doi:10.1016/j.fertnstert.2023.12.029.
- Centers for Disease Control and Prevention. Infertility: Frequently Asked Questions. Atlanta, GA: Centers for Disease Control and Prevention; 2024. Updated May 15, 2024.

