พัฒนาการเด็ก
ก่อนตั้งครรภ์ ควรตรวจสุขภาพและฉีดวัคซีนอะไรบ้าง?
สรุปจากคุณหมอ
เพราะการเตรียมตัวก่อนตั้งครรภ์ ไม่ใช่แค่เตรียมตัวให้ “มีลูกได้” แต่คือ การเตรียมร่างกายให้พร้อมเพื่อการเริ่มต้นที่ดีที่สุดสำหรับอีกหนึ่งชีวิต เพราะโรคบางอย่างอาจไม่มีอาการ ขณะที่วัคซีนบางชนิดควรได้รับก่อนตั้งครรภ์ และการเตรียมพร้อมล่วงหน้าจะช่วยให้เราสามารถวางแผนดูแลสุขภาพได้เหมาะสมมากขึ้น[1]
ถ้าคุณแม่กำลังวางแผนมีลูก ลองเริ่มจาก 6 ขั้นตอนนี้
- ตรวจสุขภาพ
- เช็กโรคประจำตัว
- ตรวจพาหะทางพันธุกรรม
- เช็กวัคซีนและภูมิคุ้มกัน
- เริ่มทานโฟลิก
- ปรึกษาแพทย์
แล้วคุณหมอแนะนำให้เช็กอะไรบ้าง?
ตรวจให้รู้ก่อน ไม่ได้แปลว่าจะต้องกังวล แต่ช่วยให้คุณแม่มีข้อมูลและมีทางเลือกมากขึ้น!
1. เช็กสุขภาพและโรคประจำตัว
อันดับแรก แพทย์จะประเมินสุขภาพโดยรวม รวมถึงโรคประจำตัว เพราะโรคประจำตัวบางชนิดอาจส่งผลต่อการตั้งครรภ์ และอาจจำเป็นต้องควบคุมโรคหรือปรับการรักษาก่อนตั้งครรภ์ นอกจากนี้ ควรนำรายการ ยาประจำ อาหารเสริม และสมุนไพร ที่รับประทานอยู่มาให้แพทย์ประเมิน เพราะยาบางชนิดอาจจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนก่อนตั้งครรภ์[1]
2. ตรวจโรคติดเชื้อที่อาจส่งผลต่อลูก
แพทย์อาจพิจารณาตรวจโรคติดเชื้อ รวมถึงการตรวจอื่น ๆ ตามประวัติและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน การทราบสถานะการติดเชื้อตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ ช่วยให้สามารถวางแผนการรักษาและการดูแลเพื่อลดความเสี่ยงต่อคุณแม่และทารกได้[1]
3. เช็กพาหะทางพันธุกรรม โดยเฉพาะธาลัสซีเมีย
อีกเรื่องที่ควรพิจารณาก่อนตั้งครรภ์ คือ การตรวจคัดกรองพาหะทางพันธุกรรม โดยเฉพาะกลุ่มโรคฮีโมโกลบินผิดปกติ ซึ่งสามารถตรวจได้ก่อนตั้งครรภ์ หากพบว่าฝ่ายหญิงเป็นพาหะ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจคู่สมรสเพิ่มเติม เพื่อประเมินความเสี่ยงของลูกและพิจารณาการให้คำปรึกษาทางพันธุกรรม[2] การตรวจพาหะ ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องตรวจทุกโรค แต่ควรเลือกตามประวัติครอบครัว ปัจจัยเสี่ยง และการพูดคุยกับแพทย์
แล้วคุณแม่ควรฉีดวัคซีนอะไรบ้าง?
เรื่องนี้สำคัญมาก เพราะวัคซีนแต่ละชนิดมีช่วงเวลาที่เหมาะสมแตกต่างกัน และวัคซีนชนิดเชื้อเป็นบางชนิดควรได้รับ ก่อนตั้งครรภ์ ขณะที่วัคซีนบางชนิดไม่สามารถให้ระหว่างตั้งครรภ์ได้[1,3]
- MMR — หัด คางทูม หัดเยอรมัน
โดยเฉพาะ หัดเยอรมัน (Rubella) เพราะการติดเชื้อระหว่างตั้งครรภ์อาจส่งผลรุนแรงต่อทารกได้ หากยังไม่มีภูมิคุ้มกัน ควรปรึกษาแพทย์เรื่องการฉีดวัคซีน MMR ก่อนตั้งครรภ์ เนื่องจากเป็นวัคซีนเชื้อเป็นและไม่แนะนำให้ฉีดระหว่างตั้งครรภ์[3] - วัคซีนอีสุกอีใส (Varicella)
หากไม่มีหลักฐานว่ามีภูมิคุ้มกัน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนตั้งครรภ์ เพราะวัคซีนอีสุกอีใสเป็นวัคซีนเชื้อเป็นและไม่แนะนำให้ฉีดระหว่างตั้งครรภ์[3] - วัคซีนไข้หวัดใหญ่และ Tdap
วัคซีนทั้งสองชนิดสามารถให้ในช่วงตั้งครรภ์ได้ โดย Tdap แนะนำในทุกการตั้งครรภ์ เพื่อช่วยป้องกันโรคไอกรนในทารก และวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดฉีดสามารถให้ระหว่างตั้งครรภ์ได้[3] หลักฐานจาก systematic review และ meta-analysis สนับสนุนความปลอดภัยของการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ระหว่างตั้งครรภ์ โดยไม่พบความสัมพันธ์ที่ชัดเจนกับผลลัพธ์ไม่พึงประสงค์ที่สำคัญของการตั้งครรภ์[4]
แล้วโฟลิกต้องเริ่มทานเมื่อไหร่?
คำตอบคือ ไม่ต้องรอให้ตั้งครรภ์ก่อน โดยทั่วไป แนะนำให้ผู้หญิงที่สามารถตั้งครรภ์ได้ได้รับ โฟลิกแอซิด 400 ไมโครกรัมต่อวัน ก่อนตั้งครรภ์และในช่วงแรกของการตั้งครรภ์ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงความผิดปกติของหลอดประสาททารก[1,5]
แพทย์หญิงธัญลักษณ์
รติสุขพิมล
รติสุขพิมล
เขียนโดย:
สูติ-นรีวิทยา-เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
แพทย์หญิงธัญลักษณ์ รติสุขพิมล
สูติ-นรีวิทยา-เวชศาสตร์มารดา
และทารกในครรภ์
และทารกในครรภ์
เขียนโดย:
แพทย์หญิงธัญลักษณ์
รติสุขพิมล
รติสุขพิมล
สูติ-นรีวิทยา-เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
เอกสารอ้างอิง
- Cooper, K. M., Szymanski, L. M., David, P. S., Allen, S. V., & Breitkopf, D. M. (2026). Prepregnancy care and counseling: A review. JAMA, 335(19), 1706–1716. doi:10.1001/jama.2026.2888.
- American College of Obstetricians and Gynecologists. (2017). Carrier screening for genetic conditions. ACOG Committee Opinion No. 691. Obstetrics & Gynecology, 129(3), e41–e55.
- Westra, J., et al. (2023). Are maternal vaccines effective and safe for mothers and infants? A systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ Open.
- McMillan, M., et al. (2023). Safety of influenza vaccination during pregnancy: A systematic review. BMJ Open, 13, e066182.
- Abate, B. B., et al. (2024). Preconception folic acid and multivitamin supplementation for the prevention of neural tube defect: An umbrella review of systematic review and meta-analysis. Nutrients.
คำถามที่พบบ่อย
เริ่มจาก 6 ขั้นตอนนี้ ตรวจสุขภาพ เช็กโรคประจำตัว ตรวจพาหะทางพันธุกรรม เช็กวัคซีนและภูมิคุ้มกัน เริ่มทานโฟลิก และปรึกษาแพทย์ ขั้นตอนเหล่านี้ช่วยให้ร่างกายพร้อมก่อนตั้งครรภ์ เพราะบางโรคอาจไม่มีอาการ และวัคซีนบางชนิดต้องฉีดก่อนตั้งครรภ์
หลัก ๆ มี 3 เรื่อง เรื่องแรกคือสุขภาพโดยรวมและโรค เรื่องที่สองคือโรคติดเชื้อที่อาจส่งผลต่อลูก เรื่องที่สามคือพาหะทางพันธุกรรม
ไม่ควรหยุดยาเอง ให้นำรายการยาประจำ อาหารเสริม และสมุนไพรที่ใช้อยู่ทั้งหมดไปให้แพทย์ประเมินก่อน เพราะยาบางชนิดอาจต้องปรับเปลี่ยนก่อนตั้งครรภ์
ถ้ายังไม่มีภูมิคุ้มกัน ควรปรึกษาแพทย์เรื่องวัคซีน MMR (หัด คางทูม หัดเยอรมัน) และวัคซีนอีสุกอีใสก่อนตั้งครรภ์ ทั้งสองชนิดเป็นวัคซีนเชื้อเป็น และไม่แนะนำให้ฉีดระหว่างตั้งครรภ์ หัดเยอรมันสำคัญเป็นพิเศษ เพราะถ้าติดเชื้อระหว่างตั้งครรภ์อาจส่งผลรุนแรงต่อทารก
ไม่ต้องรอให้ตั้งครรภ์ก่อน แนะนำให้ทานโฟลิกแอซิดวันละ 400 ไมโครกรัม ตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ต่อเนื่องไปจนถึงช่วงแรกของการตั้งครรภ์ เพื่อช่วยลดความเสี่ยงความผิดปกติของหลอดประสาททารก
